Như chúng mình đã biết, nguyên nhân chính gây ra mụn trứng cá là do dầu, bụi bẩn, tế bào da chết trên bề mặt da gây bí tắc lỗ chân lông, tạo ra nốt mụn hoặc gây viêm cục bộ. Vì vậy, cách điều trị mụn là loại bỏ vi khuẩn và làm khô dầu thừa gây ra mụn. Chúng mình có nhiều phương pháp khác nhau để điều trị mụn, được đưa vào các nhóm chính bao gồm thay đổi lối sống, sử dụng thuốc bôi, thuốc uống và các thủ thuật y tế.

Với mỗi tình trạng mụn thì chúng ta sẽ cần những phương pháp điều trị khác nhau. Nếu chỉ là mụn đầu đen hoặc đầu trắng thì sẽ khá đơn giản, nhưng nếu bạn có mụn mủ, u nang thì phương pháp trị mụn sẽ phức tạp hơn nhiều.

Thay đổi lối sống 

Nếu bạn bị mụn nhẹ hoặc thỉnh thoảng mới có một vài nốt mụn nổi lên thì bạn hoàn toàn có thể kiểm soát tình hình bằng việc thay đổi lối sống. Dầu là nguyên nhân chính gây ra mụn, vì vậy nên giữ cho mặt sạch và không để tóc chạm/quệt vào mặt là những điều quan trọng cần nhớ, nhất là khi tóc bạn bị dầu. Dầu từ tóc và da mặt của chúng mình cũng sẽ lưu lại trên ga gối, vì vậy nên thường xuyên giặt và thay vỏ ga gối cũng góp phần làm giảm việc hình thành mụn.

Rửa mặt từ hai đến ba lần mỗi ngày với nước hơi ấm và sữa rửa mặt dịu nhẹ không gây kích ứng. Đừng chà da quá mạnh, bởi việc này sẽ làm tổn thương da hơn. Ngoài ra, hãy tránh sử dụng các sản phẩm chăm sóc da có thể gây kích ứng, ví dụ như các sản phẩm có mùi thơm và đồ trang điểm oil-based. Hãy chọn những sản phẩm dưỡng ẩm và chống nắng có note “noncomedogenic”, có nghĩa là sản phẩm sẽ không gây tắc lỗ chân lông.

Những thay đổi này sẽ có hiệu quả đáng kể trong việc giúp bạn giải quyết mụn trứng cá dạng nhẹ rồi đó.

Thuốc bôi

Thuốc bôi là các loại dung dịch, gel và kem mà bạn thường bôi một lớp mỏng lên da sau khi rửa mặt vào buổi sáng và trước khi đi ngủ. Các loại thuốc này thường được bán sẵn, hoặc một số loại thì cần phải có đơn thuốc của bác sĩ.

Các loại thuốc này thường chứa thành phần hoạt chất là axit salicylic hoặc benzoyl peroxide. Những chất này làm giảm lượng dầu được tiết ra và cũng có tác dụng chống viêm, giúp điều trị mụn đã hình thành và ngăn ngừa mụn mới hình thành.

Nếu các loại thuốc bán sẵn không đủ mạnh thì bạn sẽ cần thuốc theo đơn của bác sĩ. Những loại gel hoặc kem trị mụn này có thể chứa tretinoin (một loại thuốc retinoid có nguồn gốc từ vitamin A), một phiên bản mạnh hơn của benzoyl peroxide, hoặc một loại kháng sinh gọi là clindamycin. Chúng có thể tiêu diệt vi khuẩn tốt hơn khi mụn của bạn ở mức độ trung bình đến nặng.

Thuốc uống
Thuốc uống trị mụn trứng cá còn được gọi là phương pháp điều trị toàn thân vì toàn bộ cơ thể sẽ hấp thụ chúng, do đó chúng chỉ được bán theo đơn thuốc của bác sĩ. Những loại thuốc này thường được sử dụng để điều trị mụn trứng cá từ trung bình đến nặng mà không thuốc bôi không có tác dụng. Ba loại thuốc toàn thân được sử dụng để điều trị mụn trứng cá bao gồm:

  • Kháng sinh: Bác sĩ có thể kê toa thuốc kháng sinh hàng ngày, chẳng hạn như tetracycline. Nó có thể giúp chống lại vi khuẩn và nhiễm trùng từ trong ra ngoài. Thuốc kháng sinh thường được sử dụng khi chỉ thuốc bôi không còn có thể cải thiện tình trạng mụn.
  • Thuốc tránh thai: Việc điều chỉnh nồng độ hormone có thể giúp cải thiện mụn trứng cá cho một số phụ nữ. Tuy nhiên, bạn không nên sử dụng thuốc tránh thai khi mang thai. Việc điều trị mụn trong quá trình mang thai nhất định sẽ cần chuyên môn của bác sĩ.
  • Isotretinoin: Isotretinoin là một loại thuốc mạnh trong họ retinoid, làm giảm kích thước của các tuyến dầu để chúng tạo ra ít dầu hơn. Thuốc này cũng giúp điều chỉnh lượng tế bào da chết để chúng không cản đường vi khuẩn và dầu thừa bài tiết ra khỏi lỗ chân lông. Isotretinoin chủ yếu dành cho những người bị mụn nang nặng. Bác sĩ sẽ kê thuốc này khi các loại thuốc khác không có tác dụng. Tuy nhiên thì tác dụng phụ của loại thuốc này khá mạnh, vì vậy nên không phải ai cũng có thể sử dụng nó.

Thủ thuật trị mụn
Mặc dù không phổ biến như thuốc, một vài thủ tục y tế có thể được sử dụng để điều trị mụn trứng cá nghiêm trọng và thường được thực hiện tại cơ sở y tế. Chúng có thể gây đau và trong một số trường hợp gây ra sẹo.

  • Làm khô và lấy mụn ra: bác sĩ sẽ dùng phương pháp thủ công để làm khô các u nang bên dưới da, loại bỏ chất lỏng, bụi bẩn, mủ và da chết bên trong u nang để giảm nhiễm trùng và đau đớn. Bác sĩ có thể tiêm kháng sinh hoặc steroid vào u nang để tăng tốc độ chữa lành và giảm nguy cơ để lại sẹo.
  • Liệu pháp laser cũng có thể giúp cải thiện nhiễm trùng mụn trứng cá bằng cách giảm lượng vi khuẩn chên da.
  • Lột hóa chất và mài da vi mô loại bỏ lớp trên cùng của làn da của bạn. Trong quá trình, mụn đầu trắng và mụn đầu đen cũng được loại bỏ.

Trị mụn trong quá trình mang thai

Hầu như mọi người đều gặp phải mụn trứng cá lúc này hay lúc khác, phổ biến nhất trong thanh thiếu niên. Tuy nhiên, mụn đôi khi cũng bùng nổ ở người trưởng thành, đặc biệt là trong khi mang thai. Nhưng phụ nữ mang thai bị mụn trứng cá thì không có nhiều lựa chọn về phương pháp điều trị như người bình thường.

Hầu hết các loại thuốc dùng để điều trị mụn trứng cá ở thanh thiếu niên và người lớn đều không an toàn hoặc chưa được kiểm chứng khi sử dụng trong thai kỳ.

Retinoids tại chỗ là thuốc loại C. Điều này có nghĩa là các nghiên cứu trên động vật đã chỉ ra rằng chúng có thể gây hại cho thai nhi đang phát triển nếu được sử dụng một lượng lớn. Vì vậy nên bạn cần hỏi bác sĩ trước khi sử dụng tretinoin.

Isotretinoin và tetracycline có thể gây hại cho thai nhi. Isotretinoin có liên quan đến dị tật bẩm sinh và tetracycline có thể làm mất màu răng bé của bạn. Không sử dụng cả hai loại thuốc này trong khi mang thai.

Các sản phẩm trị mụn an toàn khi sử dụng trong thai kỳ là những sản phẩm sử dụng benzoyl peroxide.

Tác dụng phụ

Tác dụng phụ của các phương pháp điều trị mụn trứng cá là khác nhau tùy thuộc vào phương pháp bạn chọn và độ mạnh của thuốc.

Đối với các loại thuốc trị mụn tại chỗ, tác dụng phụ phổ biến nhất là khô da và kích ứng. Tuy nhiên, những triệu chứng này mang tính tạm thời và thường sẽ được cải thiện khi cơ thể bạn quen với thuốc. Nếu da bạn bị ngứa, bỏng hoặc bong tróc nhiều, hãy nói với bác sĩ.

Các tác dụng phụ tiềm ẩn đối với thuốc uống có thể nghiêm trọng hơn. Thuốc kháng sinh có thể khiến bạn đau bụng hoặc khiến bạn chóng mặt và có cảm giác lâng lâng. Nếu bạn cũng đang dùng thuốc tránh thai, hãy sử dụng một phương pháp ngừa thai dự phòng khác, bởi một số loại thuốc kháng sinh làm giảm tác dụng của thuốc tránh thai.

Nếu bạn sử dụng thuốc tránh thai để kiểm soát mụn trứng cá, hãy lưu ý rằng tác dụng phụ của thuốc tránh thai bao gồm tăng nguy cơ đông máu và huyết áp cao.

Isotretinoin đường uống có thể gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng, đặc biệt là nếu bạn có thai trong khi dùng thuốc. Các dị tật bẩm sinh nghiêm trọng đã được báo cáo ở những em bé có mẹ dùng isotretinoin khi mang thai. Thuốc cũng có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm, có suy nghĩ tự tử và ảnh hưởng đến mức cholesterol và chức năng gan của bạn.

Mụn trứng cá là vấn đề hoàn toàn có thể được chữa khỏi. Hãy bắt đầu với những thay đổi nhỏ trong lối sống và một số loại thuốc không xâm lấn khi những thay đổi đó không mang lại hiệu quả cao. Nếu các loại thuốc vẫn không giúp bạn cải thiện tình trạng mụn, hãy tới gặp bác sĩ để có được phương pháp hữu hiệu và an toàn nhất cho mình.

ABYS sưu tầm và dịch từ Healthline.